Schakel JavaScript in om gebruik te kunnen maken van deze website.
Staatsraad (staatsorgaan)
Noorland Juristen Menu

Staatsraad (staatsorgaan)

Een staatsraad is een staatsorgaan dat - afhankelijk van het staatsbestel - over adviserende, uitvoerende en/of rechterlijke bevoegdheden bezit. Een staatsraad wordt ook wel Raad van State genoemd.


België

+
De Raad van State. In België adviseert deze raad de regering en het parlement over wetgeving en spreekt recht in bestuursrechtelijke geschillen. De leden van de Raad van State worden ook staatsraad genoemd.


Bulgarije

+

In 1971 werd in Bulgarije een staatsraad ingesteld. Tot dan toe werd het ambt van staatshoofd uitgeoefend door de voorzitter van het Presidium van de Nationale Volksvergadering (Sobranje), namelijk Georgi Trajkov van de Bulgaarse Agrarische Nationale Unie (BANU). In 1971 werd Todor Zjivkov, tot dan toe premier (en sinds 1954 partijsecretaris van de communistische partij BKP), de eerste voorzitter van de Staatsraad. In tegenstelling tot de Staatsraden in andere Oost-Europese (= communistische) landen, oefende de Staatsraad in Bulgarije werkelijke macht uit. De positie van de voorzitter van de Staatsraad was te vergelijken met die van uitvoerend staatspresident.

Op 17 november 1989 werd Zjivkov afgezet en werd Petur Mladenov voorzitter van de Staatsraad. Hij schafte de Staatsraad medio 1990 af en werd staatspresident van Bulgarije.

De Staatsraad werd door de BKP gedomineerd. Ook leden van coalitiepartner BANU waren in de Staatsraad vertegenwoordigd. De Staatsraad telde 25 leden.


Duitse Democratische Republiek

+
De voormalige Duitse Democratische Republiek (DDR) kende tussen 1960 en 1990 een Staatsraad (Staatsrat) als collectief staatshoofd. De raad werd ingesteld na het overlijden van de eerste president, Wilhelm Pieck, en in april 1990 door de eerste democratisch gekozen Volkskammer afgeschaft. Speciale vertegenwoordigende bevoegdheden kwamen toe aan de voorzitter van de Staatsraad.

Officieel werden de leden van de Staatsraad gekozen door het parlement in zijn eerste zitting na de verkiezingen. In werkelijkheid werd de samenstelling bepaald door de SED, de regerende partij in de DDR.

De voorzitter van de Staatsraad was altijd lid van de SED, evenals de twee belangrijkste vicevoorzitters. Daarnaast waren er ook vicevoorzitters die lid waren van andere, met de SED samenwerkende partijen, zoals de Democratische Boerenpartij van Duitsland, de Nationaal-Democratische Partij van Duitsland, de Liberale Partij van Duitsland en de CDUD. De Staatsraad telde 24 (25?) leden.


Nederland

+
De Raad van State. Net zoals in België adviseert de Nederlandse raad de regering en het parlement over wetgeving en spreekt recht in bestuursrechtelijke geschillen. De leden van de Raad van State worden ook staatsraad genoemd. Ten tijde van het Koninkrijk Holland was de Staatsraad ook de naam van een adviesorgaan.


Polen

+
Polen kende van 1952 tot 1989 een Staatsraad (Rada Państwa) als collectief staatshoofd. In 1952 werd Boleslaw Bierut, tot dan toe president van Polen, voorzitter van de Staatsraad. De Staatsraad werd door de Sejm, het Poolse parlement, gekozen. De laatste voorzitter van de Staatsraad, Wojciech Jaruzelski, werd op 19 juli 1989 tot president van Polen gekozen. De Staatsraad van Polen werd toen afgeschaft.

De Staatsraad werd gedomineerd door de PZPR, de regerende communistische partij. Daarnaast hadden ook leden van satellietpartijen, de Democratische Partij en de Poolse Boerenpartij, zitting in de Staatsraad. Ook leden van Znak en PAX (Polen) (rooms-katholieke bewegingen) hadden zitting in de Staatsraad. De Staatsraad telde 15 leden.


Portugal

+
De Staatsraad (Portugees: Conselho de Estado) is een Portugees staatsorgaan. Volgens de Portugese grondwet is de primaire taak van de Staatsraad het adviseren van de President van Portugal. Wanneer een Portugese president nieuwe verkiezingen wil uitschrijven voor de Assemblée van de Republiek of wanneer hij de oorlog wil verklaren, vrede wil sluiten, of wanneer een regering wil aftreden, dan moet hij altijd de Staatsraad raadplegen.

De Staatsraad bestaat uit de volgende personen:

  • President van Portugal
  • Voorzitter van de Assemblée van de Republiek
  • Premier
  • President van het Hooggerechtshof
  • Nationale Ombudsman
  • President van de Regionale Regering van de Azoren
  • President van de Regionale Regering van Madeira
  • Voormalige gekozen staatspresidenten
  • Vijf door de president gekozen prominente Portugezen (zoals de president-directeur van de Nationale Bank)
  • Vijf door het parlement gekozen leden (meestal één lid voor iedere grote partij)
  • Secretaris van de Staatsraad


Rusland

+
De Staatsraad (Russisch: Государственный Совет; Gosoedarstvenny Sovjet) was het hoogste staatsadviesorgaan voor de tsaar in het Russische Rijk.

18e eeuw


De eerste tsaristische raden waren klein en hielden zich vooral bezig met buitenlandse zaken.

Peter de Grote introduceerde de Geheime Raad en Catharina I introduceerde de Opperste Geheime Raad. De rol hiervan veranderde gedurende verschillende regeringsperiodes.

Peter III formeerde de Imperiale Raad (Императорский Совет), formeel de Raad bij het Allerhoogste Hof (Совет при высочайшем дворе), op 20 mei 1762. Vlak na de opvolging door Catharina de Grote ontbond deze de raad.

1810-1917


De Staatsraad werd gevestigd door Alexander I in 1810 als onderdeel van de hervormingen door Michail Speranski. Speranski wilde deze maken tot het hogerhuis van het Russisch parlement, maar het werd uiteindelijk een adviesraad die bestond uit personen die de tsaar vertrouwde.

Tussen 1906 en 1917 werd de status van de Staatsraad gedefinieerd door de Russische grondwet van 1906. De voorzitter van de Staatsraad werd benoemd door de tsaar. Aanvankelijk werd de helft van de leden aangesteld door de tsaar en de andere helft werd verkozen door middel van afzonderlijke verkiezingen onder een aantal bevolkingscategorieën; de geestelijkheid, Russische Academie der Wetenschappen, universiteiten, zemstvo's op het niveau van de goebernija's, Vergaderingen van Adel (Dvorjanstvo), handelaren, industriemagnaten. Na 1910 benoemde alleen de tsaar nog de leden. In die periode werd het soms formeel gelijkgesteld aan het hogerhuis van het parlement, waarbij de Doema werd vergeleken met het lagerhuis.


Spanje

+
De Spaanse Staatsraad (Spaans: Consejo de Estado) is het hoogste adviserende overheidsorgaan van de regering en een van de oudste overheidsinstellingen in dat land. De raad zetelt in het Palacio de los Consejos aan de Calle Mayor in Madrid.

Geschiedenis


De eerste voorlopers van de staatsraad werden ingesteld door het Katholieke koningspaar door middel van het edict van Toledo in 1480 en moesten de koningen adviseren over buitenlands beleid. Koning Karel I vormde in 1521 deze raden om tot een enkele raad onder zijn persoonlijke leiding en deed voor het eerst een beroep op deze raad in 1526, toen de troepen van Süleyman I Oostenrijk bedreigen. De raadsmannen hadden geen juridische achtergrond, maar werden benoemd vanwege hun kennis van de internationale politiek. Niet alleen adviseerden zij de koning, ze hadden ook de leiding over de ambassades in hoofdsteden als Wenen, Rome, Venetië, Londen, Parijs en Lissabon.

Tot de invoering van de eerste grondwet in 1812 blijft het een persoonlijke raad van de koningen, waarvan de invloed bepaald werd door het belang dat de monarchen de raad gaven. Vanaf 1812 wordt de raad ingebouwd in een systeem dat georganiseerd is rondom de scheiding der machten. Van 1845 tot 1904 kon de raad ook juridische uitspraken doen, sindsdien is de raad nog enkel raadgevend.

Functioneren


De staatsraad is een puur adviserend orgaan. De functie ervan is het adviseren over vraagstukken die voor worden gelegd door de regering, of op eigen initiatief alternatieve voorstellen doen. Hierbij moet de raad toezien op het respecteren van de grondwet en de andere juridische bepalingen en wetten. Bovendien draagt hij zorg voor het harmoniseren van het geheel van wetten en bepalingen.

Samenstelling


De president van de raad wordt op voordracht van de regering door de koning benoemd. Het gaat meestal om gereputeerde juristen. De huidige voorzitter is Francisco Rubio Llorente De leden zijn voorzitters van belangrijke staatsorganen, zoals de nationale bank of de Real Academia Española, voormalige premiers en vooraanstaande mensen uit de politiek, het leger, de wetenschap, de rechtspraak enzovoort.


Suriname

+
In Suriname wordt de Staatsraad voorgezeten door de president. De raad adviseert de president bij de uitoefening van zijn ambt als staatshoofd en als hoofd van de regering. Verder adviseert de staatsraad de regering over ontwerp-staatsbesluiten, over algemene beleidsaangelegenheden en over de inhoud van wetsontwerpen en volkenrechtelijke overeenkomsten, waarvan de goedkeuring van De Nationale Assemblee (het Surinaamse parlement) vereist is.


Zwitserland

+
Sommige Zwitserse kantons kennen een Staatsraad als hoogste regeringscollege. Het hoofd van een Staatsraad in een Zwitsers kanton wordt de voorzitter van de Staatsraad genoemd. Andere kantons kennen bijvoorbeeld weer een Regeringsraad.



Volg ons op Facebook!
► Facebookpagina